Haber Detayı
15 Ocak 2017 - Pazar 22:32
 
Gıda sanayii sorunlarla boğuşuyor
Yrd. Doç. Dr. Bayram Yurt’un Bingöl Üniversitesi Türk Doğa ve Fen Dergisinde yayınlanan ‘Gıda sanayinin problemleri ve çözüm önerileri: Bingöl ili örneği’ başlıklı çalışmasında, Bingöl’de gıda sanayiinin sorunları ve çözüm önerileri ortaya konuldu.
GÜNDEM Haberi
Gıda sanayii sorunlarla boğuşuyor

Ülkede olduğu gibi Bingöl’de de gıda sanayinin birçok probleminin bulunduğunu belirten Yrd. Doç. Dr. Bayram Yurt, “Bu problemler çözüm beklemektedir. Bu problemlerin çözümü oranında bölgesel kalkınma da olumlu yönde etkilenecektir. Bu problemler arasında; hammadde ile ilgili problemler, teknik eleman ve istihdam problemleri, teknoloji seçimi ve işletme büyüklüğü problemleri, finansman problemleri, enerji türü ve maliyeti problemleri, kalite kontrolü problemleri ve pazarlama problemleri yer almaktadır” dedi.

Bingöl’de gıda sanayiinin önemli bir yer tuttuğunu belirten Yurt, yaptığı çalışmada, “Bingöl Organize Sanayi Bölgesi, Bingöl sanayisinde çok büyük öneme sahip olup, buranın büyük kısmını gıda sanayisi oluşturmaktadır. Bingöl ili sınırları içerisinde 31 adet gıda işletmesi mevcut olup buralarda 532 kişi istihdam edilmektedir. İnsanoğlunun temel ihtiyaçlarından en önemlisi olan beslenme ancak gıda sanayisiyle mümkündür. Ülkemiz ekonomisi içinde gıda sanayisi çok önemli bir yer tutmaktadır. Gerek ülkesel ve gerekse de bölgesel kalkınma açısından gıda sanayi büyük önem arz etmektedir” dedi.

HAMMADDE PROBLEMLERİ

Gıda üreticisinin her şeyden önce kaliteli ve bol ürüne ihtiyaç duyduğunu belirten Yurt, şunları söyledi: “Aynı zamanda bu ürünlerin gerektiği zamanda, uygun fiyatla ve süreklilik arz edecek şekilde tedarik edilmesi gerekmektedir. Bu sağlandığı takdirde gıda sanayisinin atıl kapasite ile çalışmasının önüne geçilecek, iç piyasa talebi karşılanıp dış piyasada rekabet ortamı oluşabilecektir. Bugün islenmiş gıda ürünlerimizin ihracatta yaşadığı en büyük sıkıntı; fabrikalarımızın yetersizliği değil hammaddenin kalitesizliğidir. Gıda sanayinin ihtiyacını karşılayacak miktar ve kalitede ürün tedarik edilememektedir. Hiçbir zaman kalitesiz bir hammaddeden kaliteli bir ürün elde edilmez.

Bingöl ili yapı itibarıyla bitkisel üretimden çok hayvansal üretime uygun alanlara sahiptir. Dolayısıyla bitkisel ürünler üzerine yapılan gıda işletmeleri hammadde açısından çok ciddi problemler yaşamaktadır. İşletmenin bulunduğu yer dışındaki yerlerde uygun ve sürdürülebilir hammadde temini ve nakliye giderleri çok büyük problem olmaktadır. Bu nedenlerle işletmenin ilk planlamasında hayvansal üretimden elde edilen hammaddeleri işleyecek olması göz ardı edilmemelidir. Ayrıca hammaddenin kaliteli olması açısından mutlaka iyi tarım uygulamalarına önem verilmelidir.”

TEKNİK ELEMAN VE İSTİHDAM PROBLEMLERİ

Gıda sanayiindeki problemlerden birinin de kalifiye eleman sorunu olduğunu kaydeden Yurt, “Hiçbir sanayi kalifiye eleman olmadan ayakta duramaz” dedi.

Yurt, çalışmasında, “Gelişmekte olan ülkeler teknik elemana verilen ücreti çok görmektedir. Hâlbuki gelişmiş ülkelerde durum tam tersine olup eğitimli eleman el üstünde tutulmaktadır. Bir gıda sanayi durumlarına göre gıda mühendisi ve gıda teknolojisi ön lisans mezunu kalifiye personel istihdam etmelidir. Bu teknik personelden biri diğerinin yerini tutamaz. Teknik elemanların istihdamı diğer bir problemdir. Küçük şehirlerden büyük şehirlere göç bu problemi daha da artırmaktadır. Küçük işletmelerde belli seviyeye gelen kalifiye elamanlar bazı durumlardan dolayı büyük şehirlere göç etmekte ve bu durum gıda işletmesi açısından büyük bir engel oluşturmaktadır. Çoğu Anadolu ilimizde olduğu gibi Bingöl ilimizde de teknik eleman ve istihdam sorunu yaşanmaktadır. Bu sorunun çözümünde gerek işveren ve gerekse de teknik elemanların belli mesuliyetleri alması gerekmektedir. İşveren teknik elemana yeterli destek ve imkânı sağlamalı ancak teknik elemanda bu mesuliyetin gereğini etik olarak yerine getirmelidir. Ayrıca Bingöl gibi az gelişmiş iller ve yörelerde teknik elemanı bu bölgede tutacak, istihdamı cazip kılıp teşvik edecek devlet politikaları uygulanmalıdır” dedi.

TEKNOLOJİ SEÇİMİ VE İŞLETME BÜYÜKLÜĞÜ PROBLEMLERİ

Gıda sanayiini oluşturan işletmelerin çoğunun küçük kapasiteli işletmeler olup az sayıda kişi istihdam ettiğini ifade eden Yurt, bu durumun dezavantajlı olduğunu söyledi.

Yurt, “İşletmeler küçüldükçe ileri teknolojiyi uygulama imkânı azalmakta ve sonuç olarak kalite düşerken maliyet yükselmektedir. Bu durum rekabet ve ihracat açısından dezavantaj oluşturmaktadır. Bazı sebeplerden dolayı Gıda işletmelerin bir kısmının tam kapasitede çalışamaması da önemli bir problemdir [10]. Ülkemiz gıda sanayinin genel bir problemi olan teknoloji seçimi ve işletme büyüklüğünün önüne geçebilmek içini proje aşamasından itibaren, küçük aile gıda işletmeleri değil de büyük gıda işletmeleri olacak şekilde planlanma yapılmalıdır. İşletme küçük planlansa dahi içerisindeki teknolojinin günümüz ve gelecekteki modern teknik şartlara uygun ve dönüştürülebilir olması göz ardı edilmemelidir. Bingöl gibi az gelişmiş illerimizde bu husus daha fazla önem arz etmektedir” dedi.

FİNANSMAN PROBLEMLERİ

Gıda sanayiinin problemlerinden birinin de finans problemi olduğunu ifade eden Yurt, şunları söyledi: “Gıda işletmelerinin finansman ihtiyacı yüksek miktarlarda olmaktadır. Gıda sanayiinde sermayenin geriye dönüşüm hızının çok yavaş olması önemli finansman problemleri oluşturmaktadır. Bu problemin çözümünde teşvikler çok önemlidir. Teşviklerin yanında işletmenin kendi öz sermayesinin de belli seviyede bulunması gerekmektedir. Maalesef bazı işletmeler kendi öz sermayesini düşünmeden sadece teşviklere güvenerek işletme kurmakta fakat bir kısım olumsuzluklarda öz sermaye yetersizliğinden kaynaklanan çok ciddi problemler yaşamaktadırlar. Bingöl ilimiz gerek devlet politikası teşvikleri ve gerekse de bulunduğu konum itibarıyla finansman problemlerin çözümünde çok avantajlı bir durumdadır.”

ENERJİ TÜRÜ VE MALİYETİ PROBLEMLERİ

Yurt, işletmelerdeki enerji maliyetleri ile ilgili şunları söyledi: “Bir işletmenin en önemli maliyetlerinin başında enerji gelmektedir. Çünkü hemen hemen her işletmede oluğu gibi gıda sanayisinde de en önemli girdi ve maliyet enerjidir. Enerjinin ucuz ve pahalı olmasını etkileyen en önemli hususta o enerjinin türüdür. Gıda sanayiinde enerji türü kadar bir diğer önemli husus ise bu enerjinin standart ve sürekliliğidir. Doğal gaz günümüz şartlarında yakıt açısından ve devamlılık açısından en önemli enerji çeşitlerinden olup maliyet açısından da avantaja sahiptir. Bingöl ili uygulanan teşviklerde en çok teşvik alan illerimizden olsa da enerji özellikle doğal gaz açısından en geç doğal gaz verilen illerimiz arasındadır. Doğal gazın gıda sanayiinde kullanılması ile bu problem giderilebilecektir. Elektrik enerjisinin kesinti olmaksızın verilmesi de gıda işletmeleri açısından büyük önem arz etmektedir.”

KALİTE KONTROLÜ PROBLEMLERİ

Bir gıda maddesinin kalitesinin yanında, bu kalitenin kontrolünün de çok önemli olduğunu vurgulayan Yurt, “Kalite kontrol hususunda işletmelerin AR-GE birimine, laboratuvarlarda modern teknolojik cihazlara ve bu cihazları kullanabilecek kalifiye elemanlara sahip olması gerekmektedir. Üretilen bir gıda maddesinin kalitesinin ve standartlara uygunluğunun yetkili bir merci tarafından denetlenmesi de çok önemli bir husus olup, Ülke olarak bu hususta da yeterli seviyede değiliz. Ülkemizde olduğu gibi Bingöl ilimizde de gıda sanayiindeki kalite kontrol hizmetleri istenilen düzeyde değildir. Bu problem hammadde problemleri ve teknik eleman ve istihdamı problemleri ile de bağlantılıdır. Problemlerin çözümünde kapsamlı bir gıda kanunu ve gıda eğitimi almış uygun personelle denetim gerekmektedir” ifadelerine yer verdi.

PAZARLAMA PROBLEMLERİ

Bir firmanın başarılı olmasının ve devamlılığını sürdürmesinin ancak pazar hakkında bilgi sahibi olmasıyla mümkün olduğunu belirten Yurt, “Pazarlama biliminde, “belirli bir ihtiyacı ve isteği doyurmaya istekli olan ve değişimi gerçekleştirmeye yetkisi olan tüm tahmin edilen alıcılar topluluğu” pazar şeklinde tanımlanmaktadır. Pazarlama dünyasında rekabetten geri kalmamak ve büyümek isteyen işletmeler, doğru pazarlama stratejilerini belirlemeleri gerekmektedir. Gıda ihtiyacını küçük aile işletmelerinden karşılama alışkanlığı, Pazar ekonomisine geçişte yaşanan gecikme ve kapalı aile ekonomisi, ülkemiz gıda sanayisinin gelişimini olumsuz yönde etkilemiştir. İlk kurulan gıda işletmeleri ihracata yönelik kapasitede kurulmadığından dolayı ihracat yapabilecek bir Pazar ve pazarlama ağına da sahip olamamaktadır. Pazar durumuna göre gıda ürünlerin seçilmesi ve üretilmesi son derece önemlidir. Yapılacak fizibilite çalışmalarında bu durum ilk belirlenecek husus olmalıdır. Bingöl ili, bazı bölgelerimiz arası geçiş noktada olması ve birçok ilimize fazla uzak olmaması konumundan dolayı iç piyasa pazarı açısından çok olumsuzluk arz etmemektedir. Ayrıca ihracat taleplerine göre belirli gıda maddelerinin üretimi üzerine yoğunlaşmak gerekmektedir” dedi.

Kaynak: Editör:
Etiketler: Gıda, sanayii, sorunlarla, boğuşuyor,
Yorumlar
Haber Yazılımı